ارتباط بین عادات پارافانکشنال و آسیب‌های اکلوزالی در کودکان

ارتباط بین عادات پارافانکشنال و آسیب‌های اکلوزالی در کودکان

لبخند زیبای کودکان، نشانه‌ای از سلامتی و شادابی آن‌هاست. اما گاهی اوقات، برخی عادات ناخودآگاه در کودکان می‌توانند سلامت دندان‌ها و فک آن‌ها را به خطر اندازند. این عادات که در اصطلاح دندانپزشکی عادات پارافانکشنال نامیده می‌شوند، شامل فعالیت‌هایی هستند که خارج از عملکرد طبیعی دندان‌ها (جویدن، بلع و صحبت کردن) انجام می‌شوند. این عادات اگر به موقع تشخیص داده و مدیریت نشوند، می‌توانند منجر به آسیب‌های اکلوزالی (مشکلات مربوط به نحوه قرارگیری دندان‌ها روی هم) و سایر مشکلات دهان و دندان در کودکان شوند. در این مقاله سایت دکتر ندا مکانیک بهترین دندانپزشک کودکان اصفهان به بررسی ارتباط بین عادات پارافانکشنال و آسیب‌های اکلوزالی در کودکان می‌پردازیم.

عادات پارافانکشنال: آنچه والدین باید بدانند

عادات پارافانکشنال، رفتارهای تکراری و غیرعملکردی هستند که فشار غیرضروری و آسیب‌زایی به دندان‌ها، لثه‌ها، استخوان‌های فک و مفاصل گیجگاهی-فکی (TMJ) وارد می‌کنند. در کودکان، شایع‌ترین این عادات عبارتند از:

• براکسیسم (دندان‌قروچه): ساییدن دندان‌ها به هم، به خصوص در هنگام خواب. این عادت می‌تواند باعث ساییدگی شدید دندان‌ها، درد فک و سردرد شود.
• مکیدن انگشت شست/انگشتان یا پستانک: این عادت، به خصوص اگر بعد از 4 تا 5 سالگی ادامه یابد، می‌تواند منجر به تغییر شکل فک و دندان‌ها، مانند جلوآمدن دندان‌های بالا یا ایجاد اپن‌بایت (فاصله بین دندان‌های بالا و پایین هنگام بسته شدن دهان) شود.
• تنفس دهانی: نفس کشیدن از راه دهان به جای بینی، به دلیل آلرژی، لوزه‌های بزرگ یا مشکلات دیگر. تنفس دهانی می‌تواند باعث خشکی دهان، افزایش پوسیدگی دندان، و تغییر در رشد فک بالا (باریک شدن و بلند شدن صورت) شود.
• فشردن زبان به دندان‌ها (Tongue Thrust): عادت هل دادن زبان به سمت دندان‌های جلو در هنگام بلع. این عادت می‌تواند باعث جلوآمدن دندان‌ها و ایجاد اپن‌بایت شود.
• جویدن اشیاء غیرخوراکی: جویدن ناخن، مداد، سر خودکار، یا هر شیء سفت دیگر. این عادت‌ها می‌توانند باعث ساییدگی، شکستگی دندان‌ها و یا آسیب به ترمیم‌های دندانی شوند.

آسیب‌های اکلوزالی: نتیجه عادات ناگوار

اکلوژن به نحوه قرارگیری دندان‌های فک بالا و پایین روی هم هنگام بسته شدن دهان اشاره دارد. زمانی که دندان‌ها به درستی روی هم قرار نمی‌گیرند، به آن مال‌اکلوژن می‌گویند. عادات پارافانکشنال می‌توانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم منجر به انواع آسیب‌های اکلوزالی و سایر مشکلات دهان و دندان شوند:

1. ساییدگی و شکستگی دندان‌ها: براکسیسم، جویدن اشیاء سخت و حتی فشار مداوم زبان می‌تواند باعث ساییدگی شدید سطح جونده دندان‌ها، شکستگی لبه‌های دندان یا حتی ترک خوردگی مینای دندان شود.
2. تغییر در موقعیت دندان‌ها: مکیدن انگشت یا فشار زبان می‌تواند دندان‌ها را به جلو یا عقب حرکت دهد، باعث کج شدن دندان‌ها و ایجاد فضاهای ناخواسته شود.
3. مشکلات فکی و مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ): فشار بیش از حد ناشی از دندان‌قروچه می‌تواند به عضلات صورت و مفصل TMJ آسیب برساند. این امر می‌تواند منجر به درد در ناحیه فک، سردرد، مشکلات در باز و بسته کردن دهان و حتی صدا دادن مفصل فک شود.
4. مشکلات رشدی فک: به خصوص در کودکان کوچک‌تر، عادات طولانی‌مدت مانند مکیدن انگشت یا تنفس دهانی می‌توانند بر رشد طبیعی استخوان‌های فک تأثیر بگذارند و منجر به ناهنجاری‌هایی مانند تنگی فک بالا یا جلوآمدن فک بالا شوند.
5. افزایش حساسیت دندانی: ساییدگی مینای دندان می‌تواند باعث حساسیت دندان‌ها به سرما، گرما و شیرینی‌جات شود.
6. مشکلات گفتاری و زیبایی: ناهنجاری‌های اکلوزالی ناشی از این عادات می‌توانند بر تکلم کودک تأثیر بگذارند و ظاهر لبخند او را تحت‌الشعاع قرار دهند، که به نوبه خود می‌تواند بر اعتماد به نفس کودک تأثیر منفی بگذارد.

تشخیص و مدیریت عادات پارافانکشنال در کودکان

تشخیص زودهنگام و مداخله به موقع برای مدیریت عادات پارافانکشنال از اهمیت بالایی برخوردار است. دندانپزشک متخصص کودکان در این زمینه نقش کلیدی دارد:

1. معاینه دقیق: در معاینات منظم دندانپزشکی، دندانپزشک به دنبال علائم ساییدگی دندان‌ها، تغییرات در موقعیت دندان‌ها، وضعیت لثه‌ها، و هرگونه ناهنجاری در رشد فک است. گفتگو با والدین در مورد عادات کودک نیز بسیار مهم است.
2. گرفتن تاریخچه کامل: دندانپزشک در مورد عادات خواب کودک، وجود علائم دندان‌قروچه (صدا در شب، درد فک صبحگاهی)، مدت زمان مکیدن انگشت، و الگوی تنفس کودک سوال می‌پرسد.
3. بررسی علت اصلی: در مواردی مانند تنفس دهانی، دندانپزشک ممکن است کودک را برای بررسی‌های بیشتر به متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع دهد تا علت اصلی مشکل تنفسی برطرف شود.

روش‌های مدیریت و درمان:

• آموزش و آگاهی‌بخشی: اولین گام، آگاه کردن والدین و کودک (در صورت کافی بودن سن) در مورد عواقب عادات پارافانکشنال است.
• مداخله رفتاری: برای ترک عادت‌هایی مانند مکیدن انگشت، می‌توان از روش‌های تشویقی، تقویم‌های ستاره‌دار، یا حتی در برخی موارد استفاده از تلخ‌کننده‌ها روی انگشت استفاده کرد.
• درمان‌های ارتودنسی پیشگیرانه (ارتودنسی فانکشنال):
  • دستگاه‌های ضد مکیدن انگشت: برخی دستگاه‌های ثابت یا متحرک می‌توانند روی سقف دهان قرار گیرند تا از مکیدن انگشت جلوگیری کنند.
  • پلاک‌های دندان‌قروچه (نایت‌گارد): برای کودکانی که دچار براکسیسم شدید هستند، دندانپزشک ممکن است یک محافظ شبانه سفارشی (نایت‌گارد) تجویز کند تا از ساییدگی بیشتر دندان‌ها جلوگیری شود و فشار روی مفصل فک کاهش یابد.
  • گسترش‌دهنده فک (Palatal Expander): در مواردی که فک بالا به دلیل تنفس دهانی یا سایر عوامل باریک شده است، از این دستگاه برای گسترش آن استفاده می‌شود تا فضای کافی برای رویش دندان‌ها و بهبود تنفس فراهم شود.
  • تراپی زبان: برای اصلاح عادت فشردن زبان به دندان‌ها، تمرینات خاصی برای تقویت عضلات زبان و تغییر الگوی بلع آموزش داده می‌شود.
• ترمیم آسیب‌ها: در صورت وجود ساییدگی یا شکستگی دندان‌ها، دندانپزشک ممکن است نیاز به ترمیم با مواد پرکننده یا روکش دندان داشته باشد.

اهمیت دندانپزشک متخصص کودکان

دندانپزشک متخصص کودکان به دلیل دانش تخصصی در زمینه رشد و تکامل فک و صورت کودکان و همچنین آشنایی با روانشناسی کودک، بهترین فرد برای تشخیص و مدیریت این عادات است. آن‌ها می‌توانند با رویکردی مهربان و با صبر و حوصله با کودکان ارتباط برقرار کنند و برنامه‌های درمانی را به گونه‌ای طراحی کنند که برای کودک قابل پذیرش باشد. مداخله زودهنگام توسط یک متخصص، می‌تواند از بسیاری از مشکلات پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر در آینده جلوگیری کند و به کودک کمک کند تا لبخندی سالم و زیبا داشته باشد.

سلامت لبخند فرزندتان، در دستان متخصصان

آیا متوجه عادات خاصی در فرزند دلبندتان مانند دندان‌قروچه، مکیدن انگشت یا تنفس دهانی شده‌اید؟ آیا می‌دانید این عادات به ظاهر ساده می‌توانند در درازمدت به دندان‌ها و فک او آسیب برسانند و حتی بر زیبایی لبخندش تأثیر بگذارند؟ دکتر ندا مکانیک، بهترین دندانپزشک کودکان در اصفهان، با سال‌ها تجربه در تشخیص زودهنگام و مدیریت مؤثر عادات پارافانکشنال و آسیب‌های اکلوزالی در کودکان، آماده کمک به شماست.

ما با رویکردی جامع و دلسوزانه، نه تنها به درمان مشکلات موجود می‌پردازیم، بلکه با آموزش‌های لازم، به شما کمک می‌کنیم تا از بروز مشکلات آینده پیشگیری کنید. به فرزندتان فرصت داشتن لبخندی سالم، زیبا و پایدار را بدهید. همین امروز با ما تماس بگیرید و وقت مشاوره رزرو کنید. تیم ما مشتاقانه منتظر پاسخگویی به سوالات شما و همراهی‌تان در مسیر سلامت دهان و دندان فرزندتان است.

منابع:

• American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD)
• American Association of Orthodontists (AAO)
• Journal of Clinical Pediatric Dentistry
• Oral Health and Dental Management
• Pediatric Dentistry (Journal)

صفحه اینستاگرام دکتر ندا مکانیک بهترین دندانپزشک کودکان اصفهان

بهترین دندانپزشک اصفهان در کلینیک 24

بهترین دندانپزشک کودکان اصفهان در کلینیک 24 و  دکتر آف

مطالب پیشنهادی برای مطالعه:

روش های سفید کردن دندان کودکان

پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان با فلورایدتراپی موضعی

تشخیص و درمان ضایعات پری‌اپیکال در دندان‌های شیری